Wet DBA 2026: wat verandert er voor zzp'ers en opdrachtgevers?

Na jaren van beperkte handhaving controleert de Belastingdienst sinds 1 januari 2025 opnieuw actiever of arbeidsrelaties met zzp'ers in de praktijk zelfstandig genoeg zijn. In 2026 blijft dat onderwerp belangrijk: opdrachtgevers en opdrachtnemers moeten kunnen uitleggen waarom hun samenwerking geen verkapt dienstverband is.

Een overeenkomst helpt daarbij, maar is nooit het hele verhaal. De Belastingdienst kijkt naar de feitelijke uitvoering: wie bepaalt hoe het werk gebeurt, loopt de opdrachtnemer ondernemersrisico, kan vervanging worden geregeld en is de zelfstandige echt buiten de organisatie gepositioneerd?

Waar wordt vooral naar gekeken?

• Gezag: krijgt de zzp'er inhoudelijke instructies zoals een werknemer, of is vooral het gewenste resultaat afgesproken?
• Inbedding: draait de opdrachtnemer structureel mee in de organisatie, of levert die een afgebakende opdracht met eigen verantwoordelijkheid?
• Ondernemerschap: zijn er meerdere opdrachtgevers, eigen materialen, aansprakelijkheid, acquisitie en een reëel financieel risico?
• Vervanging: is vervanging praktisch mogelijk en past die afspraak ook bij de manier waarop de opdracht wordt uitgevoerd?

“De veiligste overeenkomst is concreet, actueel en herkenbaar in de dagelijkse praktijk.”

— OVO Tool redactie

Wat kun je nu doen?

Begin met een korte audit van lopende en nieuwe opdrachten. Controleer of de opdrachtomschrijving resultaatgericht is, of de zelfstandigheid expliciet is geregeld en of managers weten welke instructies zij wel en niet moeten geven.

Leg wijzigingen vast zodra de praktijk verandert. Een modelovereenkomst die bij aanvang klopt, kan later alsnog zwak worden als de zzp'er bijvoorbeeld vaste roosters, interne beoordelingsgesprekken of dezelfde aansturing krijgt als werknemers.